كاوە ئەمین

كێشەكانی نێوان حكومەتی هەرێمی كوردستان و حكومەتی عێراق رۆژ بە رۆژ گرژتر دەبن و لێدوانەكانی بەرپرسانی هەردوولا، نوقڵانەی ئەوە لێنادەن كە كێشەكان بەم دەمودەستە چارەسەر بكرێن، ئاخر كێشەكان نە یەك و دووانن و نە كێشەی ساڵ و دوو ساڵێكن، بەڵكو چەندین ساڵە بەسەریەكدا كەڵكە بوون. رەنگە گەورەترین هەڵەی ستراتیژی شۆرشی ئەیلوول لەكاتی واژۆكردنی رێككەوتننامەی 11ی ئازاری 1970 دا ئەوەبووبێت كە رازیبوون ماوەی چوار ساڵ دابنێن بۆ جێبەجێكردنی رێككەوتنەكە، ئەوەبوو عێراق لەو ماوەیەدا خۆی پڕچەك كردەوە و پەیوەندییە هەرێمی و نێودەوڵەتییەكانی بەشێوەیەك داڕشتەوە كە لە بەرژوەندی كورددا نەبوو.
لە دوای رووخانی رژێمی بەعسەوە یەكێك لەو شتانەی كە بەرپرسانی كورد شانازیان پێوە دەكرد بنیاتنانەوەی "عێراقی نوێ" بوو كە تێیدا گوایە مافەكانی كورد بە دەستوور پارێزراوە. ئەمریكا یەكەمین شت كە كردی لە عێراقدا هەڵوەشاندنەوەی سووپای عێراق بوو، بەڵام ئێستا پاش نۆ ساڵ عێراق سووپاكەی بەشێوەیەك دامەزراندووەتەوە و خەریكی تەیاركردنیەتی بەچەكی مۆدێرن كە لە داهاتوودا مەگەر تەنها زیانی بۆ كورد هەبێ، دەنا ئێران پشتێنی لێدەكاتەوە، چونكە ئەو هەموو مارەی بۆ رۆژێكی وا پەروەردەكردووە، بەنیسبەت وڵاتانی دراوسێی دیكەش هیچ مەترسییەكیان نابێ، سووریا وەك ئێستا بمێنێ یان بگۆڕدرێت كاریگەری وای لەسەر حكومەتی ئێستا و داهاتووی عێراق نابێ، توركیایش كە هەوپەیمانی ئەمریكایە، كارێك ناكات لەگەڵ عێراق بكەوێتە شەڕەوە تاوەكو لە سووپاكەی بترسێت!
لەگەڵ هەموو مەترسییە ناوخۆیی و دەرەكییەكان بۆ سەر باشووری كوردستان، هێشتا كورد خاوەنی یەك خیتابی سیاسی یەكگرتوو نییە، با لە راگەیاندنی كوردی گەڕێین كە بەشی هەرە زۆری هیچ هێڵێكی سووری بۆخۆی دانەناوە بەتایبەتی لە مەسەلە نەتەوەییەكاندا، كاتێك باسی دەوڵەتی كوردی دەكرێت، هەزار شێر و رێوی دەهێننەوە، ئاخر دەوڵەتی كوردی ئێستا دابمەزرێ یان هەر كاتێكی دیكە مافێكی رەوای نەتەوەی كوردە و پێویست ناكات تەنانەت لێكدانەوەیشی بۆ بكرێت، جا ئەو داوایە هەر كەس و لایەنێك لەپشتیەوەبێ گرنگ نییە. لە دۆخێكی وادا، ئێستا كۆنە بەعسییەكانی كورد كە مەگەر هەر خواخۆی بزانێ چۆن كاتێك لەو یاری مار و پەیژەیەی كە لەگەڵ سەددامدا شەریك بوون و مارەكە خواردنی و هاتنەوە سەر سفر، كەچی لە كنوفەیەكونێكدا بە پەیژەكەدا سەركەوتنەوە و نەك هەر پێش كوردانی نەتەوەیی بەڵكو شەهیدەكانیشیان دایەوە و گەیشتنەوە چڵەپۆپە لە دەسەڵاتی كوردیدا! ئێستا ئەوان بوونەتە دەمڕاستی كوردایەتی و راوێژكار كە ئەگەر لەغاونەكرێن ئەوا دوورنییە بە فیتی ئەوان ئاژاوە و دووبەرەكییەكی گەورە لە باشووری كوردستاندا سەرهەڵبداتەوە كە نەك دەوڵەتی كوردی بەڵكو ئەوەی هەیشە لەدەست بچێ و دیسان دەستمان لەبنی هەمانەكەوە دەربچێت! ئەوەی رۆژێك خیانەتی كردبێ ، هەمیشە بەلای ئەو ئێسقانەدا دەچێ كە گۆشتی زیاتری پێوەیە، بۆیە دوور نییە هەندێك كەسی و گرووپ لەنێو عەشیرەتەكاندا لە ئێستاوە پەیوەندییان بە مالیكییەوە كردبێ، یان ئەوانەی كە پێشتر بەسەر شمشێرەكەی قادسیەدا هەڵیاندەدا.
لەولاوە بەناوی دیفاعكردن لە ئایین خەریكە نەك پەرلەمان بەڵكو بنچكەگیا خۆڕسكەكانیشمان لەبن دەردەهێنن، سەیرە نووسەرێك و گۆڤارێك، ناماقوڵییەك دەكەن ، كەچی هەندێك "مەلای" هیچ نەزان لەولاوە گەورەیان دەكەنەوە و پاشانیش خەڵكێك دێنە سەر جادە و كابول و هەولێریان لێ دەبێت بەیەك. تۆ بڵێی ڕێكەوت بێت سیخوڕێكی وەك قانعی فەرد كە لە هەمانكاتدا لە گۆڤارێكی كوردییەوە بەناوی لێكۆلینەوەی مێژووییەوە دێت بۆ ئاژاوەنانەوە لە نێوان كوردانی دوو پارچەی كوردستاندا، دەست دەبات بۆ دوو سیمبوولی گرنگی كوردایەتی ، ئەرێ خێرە لەم كاتەدا قانعیفەرد لە تارانەوە و لە گۆڤارێكدا بزووتنەوەی ئازادیخوازی كورد و هەموو پارتە كوردییەكان بە "تیرۆریست" لە قەڵەم دەدا، كەچی لێرەشەوە بڕیاری پارە بەسەردا رژانی دراوە، وەك خۆی دەڵێ . سەیرە بەعسییەكان لەم لاوە و سیخوڕەكانی دیكە لەولاوە، ئاو دەكەنە سەر ئاشی داگیركەر، لە هەموویشی سەیرتر هەردووك لایان بە "كوردایەتی" پێمان دەفرۆشنەوە و بەناوی ئازادی بیروڕا. بەڕاستی من نازانم وەك شاعیر دەڵێ "لەمبەرین یان لەوبەرین". بۆیە باشترە واز لە دەستكەوتی كاتی بێنین و هەموو كوردپەروەرانی راستەقینە بچینە سەنگەرێكەوە. حكومەتی هەرێمی كوردستانیش دەبێ بەتەواوی خۆی ساخبكاتەوە و ببێتە سیوانێك بۆ هەمووان، ئەوكاتە ئەوەی بە حكومەتی خۆی نەزانی با لەگەڵ داگیركەردا لە مار و پەیژەكەدا ببێتە شەریك، بەڵام كە مارەكە خواردی، نەهێڵن بە پەیژەكاندا سەركەونەوە.

نووسەر و زمانناس نەوزاد هرۆری، سەرۆكی كتێبخانەی كوردییە لە ستۆكهۆڵم، دەڵێ كتێبخانەكەیان وەك نیمچە كتێبخانەی نەتەوەیی كوردە لە ئەوروپا، بەڵام لە هەمانكاتدا دەڵێ پێویستییان بە هاوكاری حكومەتی هەرێمی كوردستانە، بەهۆی كەمكرانەوەی بودجەكەیان لەلایەن حكومەتی سوێدەوە.

نەوزاد هرۆری: لەساڵی 1997 لەلایەن نەیدم داگدەڤەریم كە كوردێكی باكووری كوردستان بوو دامەزراوە. ئەگەرچی ئەم كتێبخانەیە كتێبخانەیەكی نەتەوەیی نییە، بەڵام مۆدیلێكە لە كتێبخانەی نەتەوەیی. بەهۆی قەدەخەبوونی زمانی كوردی، كورد نەیتوانیوە كتێب كۆبكاتەوە، بۆیە بڕیاردرا ئەم كتێبخانەیە دابمەزرێندرێت كە بتوانێ هەموو ئەو كتێبانەی لەسەر كورد نووسراون بە زمانی جۆرا و جۆر و هەروەها بە زمانی كوردی كۆبكاتەوە و بیانپارێزێت. كتێبخانەی كوردی سەرەتا بۆ ماوەی دوو ساڵ وەك پڕۆژەیەك بوو كە بەهاوكاری دەستگای دامەزراوەی پاشەڕۆژەوە لەسوێد دەستی بەكار كردو، پاشان بە شێوەیەكی فەرمی درێژەی بەكارەكانی خۆیدا.

نەوزاد هرۆری: وەزارەتی فەرهەنگی سوێد و شارەوانی ستۆكهۆڵم هاوكاریمان دەكەن، ساڵانە بودجەی بۆ دیاری دەكرێت، هیچ لایەنێكی دیكە هاوكاریمان ناكات. لەم سێ ساڵەی دواییدا، وەزارەتی فەرهەنگی سوێد، بودجەی كتێبخانەی ئێمەی كەمكردووەتەوە، ئێستا تەنها نیوەی ئەو پارەی جارانمان پێدەدەن، بۆیە ئێستا ناچارین بەدوای سەرچاوەی دیكەدا بگەڕێین تاوەكو هاوكاریمان بكەن و بتوانین بەشێوەیكی رێكوپێك درێژە بەكارەكانمان بدەین.

نەوزاد هرۆری: ئێستا ئێمە دوو كەسین، من و نووسەری كورد مالمیسانژ كە كوردێكی زازایە. لەبەرئەوەی بودجەكەمان كەمكرایەوە ناچاربووین ژمارەی كارمەندەكانمان كەم بكەینەوە.

نەوزاد هرۆری: نزیكەی 13 هەزار كتێبمان هەیە كە نیوەیان بە زمانی كوردین، نیوەكەی دیكەشیان بە 23 زمانی دیكەن. بێجگە لەو كتێبانە ئێمە نزیكەی 700 گۆڤار و رۆژنامەمان لەلایە كە لەلایەن پارتە كوردییەكان و خەڵكانی بێلایەنەوە بڵاوكراونەتەوە، ژمارەیەكی زۆر نەخشە و بڵاڤۆك و كارت و كاریكاتۆر، هەر شتێك كە بەكوردی یان بەزمانی دیكە بڵاوكرابێتەوە لەسەر كورد و بەردەستمان كەوتبێ لەلای خۆمان پاراستوومانە، هەروەها بەشی موزیكیشمان هەیە.

نەوزاد هرۆری: بەلامانەوە گرنگ نییە كە كام پارت و لایەنی كورد یانیش كەسایەتی ئەو گۆڤار و كتێبانەی دەركردووە، هیچ سانسۆرێكمان نییە لەڕووی سیاسی، ئاینی و نەژادییەوە. ماوەیەك لەمەوبەر برادەرێك هات و كتێبەكەی فازل بەراكی بینی و پێیگوتین چۆن دەبێ كتێبێكی وا لە كتێبخانەكەتاندا هەبێ كە بەخراپە باسی كورد دەكات، بەڵام ئێمە گوتمان هەر شتێك لەسەر كورد نووسرابێ لەلای خۆمان دەیپارێزین، ئەگەر رەخنەش بێت لەسەر كورد، ئاخر ئێمە دەبێ بزانین دوژمنەكانیشمان چۆن باسمان دەكەن.

نەوزاد هرۆری: زیاتر كوردن. هەندێك لێكۆڵەری سوێدیش جار جار سەردانمان دەكەن، تەنانەت لە دەرەوەی سوێدیش خەڵكانێك هەن سەردانمان دەكەن و كەڵك لە كتێبەكانمان وەردەگرن. ماوەیەك لەمەوبەر لێكۆڵەرێكی ژاپۆنی كە دكتۆراكەی لەسەر كوردانی دیاسپۆرا دەنووسێ سەردانی كردین و هەفتەیەك لە ستۆكهۆڵم لەلای ئێمە مایەوە. پێشتریش ماستەرنامەیەكی لەسەر مێدیای كوردی لە دیاسپۆرا نووسیبوو، ئەوەی كە سەرنجڕاكێش بوو دوكتۆراكەی بەزمانی ژاپۆنی دەنووسێت. سەمینارێكمان لەسەر دوكتۆراكەی بۆ سازدا. جیاوازی كتێبخانەی ئێمە لەو كتێبخانانەی دیكە كە هەن ئەوەیە كە ئێمە لەسەر سیستەمی كتێبخانەی سوێدی كار دەكەین و كتێبەكانمان هەموو لە كەتەلۆگێكدا تۆماركردووە، زۆربەی كتێبەكانمان لە كەتەلۆگی نەتەوەیی سوێدیشدا تۆماركراون، بۆیە لە هەموو شارەكانی سوێدەوە ئەوانەی بیانەوێ كتێبەكانمان قەرز بكەن دەتوانن لە رێگای كتێبخانەی شارەكانی سوێدەوە داوای بكەن و ئێمەش بە پۆست دەینێرین بۆ ئەو كتێبخانەی كە لێوەی داواكراوە. بێجگە لەوە ئێمە ساڵانە چەندین سەمینار و پێشانگا سازدەكەین، ئەمساڵ لەبەرنامەماندایە كۆرسی زمانی كوردی بە كرمانجی سەروو و خواروو و هەروەها بە زازاكیش دەست پێبكەین.

نەوزاد هرۆری : ئێستا ئامادەكاری دەكەین بۆ ئەوەی 200 كتێبی كۆن كە بەزمانی جۆراو جۆر نووسراون، هەروەها كتێبە كۆنە كوردییەكان بكەینە دیگیتاڵ، بەشێكی زۆر لەو كتێبانەی كە لە بەغدا چاپكراون و ئێستا لە كتێبفرۆشییەكان دەستناكەون دەمانەوێ ئەوانیش سكان بكەین و ئامادەیان بكەین تاوەكو كەڵكیان لێوەربگیرێت.

نەوزاد هرۆری : كۆنترین كتێب لای ئێمە ئەوەیە كە لەساڵی 1787 لە ئیتاڵیا چاپكراوە، نووسەرەكەی میسۆنێرێكی ئیتاڵییە بەناوی گەرزۆنی كە لەسەر رێزمانی كوردییە، ئەو كتێبە تائێستا نەكراوەتە كوردی، هەرچەندە چەند وتارێكی لەسەر نووسراوە، بەڵام بەهۆی ئەوەی كە بەزمانی كۆنی ئیتاڵی نووسراوە، دەبێ كەسێك ئەو كتێبە بكاتە كوردی كە شارەزاییەكی زۆر باشی لە زمانی ئیتاڵیدا هەبێ. بەزمانی سوێدیش چوار كتێبمان هەیە كە لە دوای نێوەراستی سەتەی هەژدەمەوە نووسراون.

نەوزاد هرۆری: رەنگە شتی وا بووبێت، بەڵام ئێمە هەستمان بە شتێكی وانەكردووە. پێمانوانییە كورد بۆ ئەو مەبەستە بێنە كتێبخانەكەمان، رەنگە كورد هەبێ لە كتێبخانەی دوژمنان شتی وای كردبێت. هەروەها ئەوەش رووینەداوە كە كەسێك كتێبی بردبێ و نەیگەڕاندبێتەوە.

نەوزاد هرۆری: بەڵێ لەبەرئەوەی ئێمە كەتەلۆگمان هەیە لەو رێگەیەوە دەزانین چەند كتێبمان لێ قەرز دەكەن. ئەگەر بەراوردی بكەین لەگەڵ كتێبخانەیەكی سوێدیدا ئەوا رێژەكەی ئێمە زۆر كەمە، بەڵام دیسانیش ژمارەیەكی بەرچاو كورد دێن و كتێبەكانمان قەرز دەكەن.

نەوزاد هرۆری : لەساڵی 2010، بەرەسمی داوای هاوكاریمان لە ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستان كرد، دوای ئەوەی هەندێك لە دەوڵەتانی ئەوروپا راستەوخۆ پێیانگوتین كە ئەوە چەند ساڵە ئێمە هاوكاریتان دەكەین، ئێستا ئێوە خۆتان حكومەتتان هەیە و دەوڵەمەندیشە، پێویستە ئەوان هاوكاریتان بكەن. بۆ نموونە ئەنستیتوتی فینلەندییەكان لەسوێد هەیە، حكومەتی فینلەندا هاوكارییان دەكات، جگە لەو هاوكاریەی كە لە دەوڵەتی سوێد وەریدەگرن. كتێبخانەی جوولەكەكان لێرە هەیە، ئیسرائیل هاوكاریان دەكات. بەداخەوە حكومەتی هەرێمی كوردستان هیچ وەڵامێكی نەداینەوە. بەنیازین جارێكی دیكە داوای هاوكاریان لێ بكەینەوە، چونكە بەڕاستی ئێمە پێویستیمان بە هاوكاری داراییە. پەیوەندیمان لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی كتێبخانەكانی كوردستان هەیە بەتایبەتی لەگەڵ كتێبخانەی گشتی سلێمانی و هەولێر و دهۆك، ئەو دەستگایانە هەوڵیاندا لە رێگەی وەزارەتی رۆشنبیرییەوە كتێبمان بۆ بنێرن، بەڵام تائێستا ئەوەش جێبەجێنەكراوە. ساڵی رابردوو 700 كتێبیان وەك دیاری بۆ ناردین، بەڵام ئەوە كارێكی شەخسی بوو نەك حكومی. دەستگای چاپ و بڵاوكردەنەوەی هەولێر و سلێمانی هەروەها مەڵبەندی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان لە سلێمانی، ئەوەش لە رێگای دوو جوامێری كوردەوە بوو كە لە سوێدەوە گەرابوونەوە كوردستان.

نەوزاد هرۆری : ئێمە لە توركیا كتێبی كرمانجی دەكڕین، لە ساڵی 2001 وابزانم دە كتێبی كورد پاپ نەكرابوون، بەڵام ئێستا ئاستی چاپ و بڵاوكردنەوە یەكجار زۆربووە، لەم ساڵانەی دواییدا سالانە زیاتر لە 400كتێبی كوردی چاپكراون، ئەوەش رێژەیەكی زۆر بەرچاوە لەچاو ساڵانی نەوەتەكان و دواتریش. ئێستا لە توركیا و باكووری كوردستان ژمارەیەك چاپخانەی كوردی هەن كە گرنگی بە چاپكردنی كتێبی كوردی دەدەن. بەڵام هێشتا ژمارەیان بە بەراورد لەگەڵ ئەوانەی بە سۆرانی دەردەچن زۆر كەمە، تەنانەت لەگەڵ ئەو كتێبانەی كە بە بادینیش دەردەچن، بەڵام بەرەوپێشچوونێكی باش هەیە هەم بە كرمانجی بەپیتی لاتینی و هەمیش بە زازاكی.

سالە کوردە
رووداو- سوێد
دوێنێ کوردەكانی دانیشتووی شاری ئۆپسالاى وڵاتى سوێد كۆرێکی ماتەمینیان بۆ کارەساتی هەڵەبجە رێکخست‌و کۆمیتەی کۆمەڵە کوردیەکانی ئۆپالاى مەراسیمێكیان لە هۆڵەکانی کۆشکی سینەمای شارەکە رێکخست.

له‌و كۆڕه‌دا كه‌ بۆ یادى 24 ساڵ تێپه‌ڕبوون به‌سه‌ر كیمیا بارانى هه‌ڵه‌بجه‌ رێكخرابوو زیاتر لە 200 کوردی دانیشتووی شارەکە‌و ژمارەیەک سوێدی به‌شدارییان تێداكرد.

شوان کەریم، بەناوی کۆمیتەی کۆمەڵە کوردییەکانی ئۆپسالا وتارێکی پێشکەش کرد‌و باسی ترسناکی کارەساتەکە‌و بێدەنگی وڵاتانی جیهانی لەوکاتەدا بەبیرهێنایەوە، هه‌روه‌ها داوای کرد کە لەورۆژه‌دا کورده‌كان بەهەموو بیروبۆچوونەکانیانەوە لەدەووری ئەم مەرگەساتە کۆببنەوە‌و هەنگاو بەرەو سەرکەوتنی یەکجاری بنێن.

ناسیح رەشید، یەکێکه‌ لە بریندارەکانی گازی کیمیاوی هەڵەبجە کە بۆ چارەسەرکردن هاتووه‌تە وڵاتى سوێد، باسی بیرەوەریەکانی خۆی لەکاتی كیمیاباران كردنى هەڵەبجە كرد‌و زۆربەی ئامادەبووانی هێنایە گریان، ناسیح گوتى "له‌و رۆژه‌دا بەچاوی خۆم بینینم، لاشەی شەهیدانی هەڵەبجە لەسەر شەقامەکان کەڵەكە ببوون‌و ماشێنەکان بەسەر لاشەکاندا دەڕۆیشتن، ئه‌وه‌ دیمه‌نێكه‌ كه‌ له‌یادم ناچێته‌وه‌".

نوێنەری پارتی گەل‌و پارتی سۆسیال دیموکراتەکان‌و پارتی ژینگە بەشداریان له‌ كۆڕه‌كه‌ كردبوو، ئێڤا ئادلەر، نوێنەری پارتی ژینگە، رەخنەی توندی لە سیاسیەکان گرت بەوەی کە "تەنها قسەیان هەیە‌و کرداریان نییە". ئەو پێی وابوو کە "دەبێت گەلی کوردستان خۆیان بڕیاری چارەنووسی خۆیان بدەن‌و پێویستە پلانیان هەبێت بۆ دامەزارندنی دەوڵەتی کوردی، چونکە ئەوە مافێکی رەوایە"، هیواشی خواست کە رۆژێک بەچاوی خۆی کوردستانێکی سەربەخۆ ببینێت.

لە کۆتایدا فیلمێکی دۆكیۆمێنتاری نیشانی ئامادەبووان درا‌و تیپی شانۆی کۆمەڵەی کوردی، شانۆگەریەکیان بەناوی "زەماوەندی ژەهر" پێشکەش کرد‌و بەزمان‌و جسەتە خەمەکانی هەڵەبجەیان بەبیر ئامادەبووان هێنایەوە. یەکێک لەو سوێدیانەی کە بەشدای مەراسیمەکە بووبوو بە (روودا)ی راگەیاند "شانۆگەریەکەی کاریگەری زۆری تێكردم، ئەگەرچی من یەک وشە کوردیش نازانم، بەڵام هەست و جووڵەی ئەکتەرەکان بەس بوو کە تێبگەم باسی کارەساتێکی گەورە دەگێرنەوە".

سەروەر حەمە سدیق، سەرۆکی تیپە شانۆییه‌كه‌ بە (رووداو)ی گوت "ئەوە کەمترین شتە کە بتوانین بۆ شەهیدانی هەڵەبجەی بکەین".

هەر دوێنێ لە شاری ستۆکهۆڵـم‌و چەندین شوێنی دیکەى وڵاتى سوێد یادی كاره‌ساتى هەڵەبجە بەرز راگیرا، بڕیاریشە رۆژی یەکشەممە لە شاری یاڤلە لەلایەن کۆمەڵێک رێکخراوی کوردییەوە بە بەشداری هونەرمەند جوان حاجۆ و نووسەر حەمە دۆستان و

چەندی کەسایەتی سوێدی ئەو یادە بکرێتەوە

له‌گه‌ڵ رێزما بۆ ته‌ربییه‌ ‌

‌‌       
ئه‌و خوێندنگا ده‌وڵه‌تییه‌
عیلم و په‌روه‌رده‌ی تیا نییه‌
بیناكه‌یان چوار ده‌وامی تری تیایه‌
زۆر مامۆستاشیان قاتییه‌
ئیداره‌كه‌ مۆده‌ی كۆنه‌ و
ته‌له‌به‌كه‌ش ئه‌غڵه‌بی جار فه‌وزه‌وییه‌
هه‌ر خه‌ریكی (جێڵ) و راپی‌ سیاسییه‌
كه‌چی‌ ئه‌ڵێن سیستمه‌كه‌ سویدییه‌
ئه‌مه‌ سوعبه‌ت نه‌بێ چییه‌!
له‌گه‌ڵ رێزما بۆ ته‌ربییه‌
+++

له‌ مه‌كته‌بی نمونه‌یی ئه‌وروپییشا
سمێڵمان رۆی له‌پای ریشا
شه‌ڕی‌ خاچ و مناره‌یه‌
هه‌موو شتێك هه‌ر پاره‌یه‌
تێكه‌ڵبونی هه‌رزه‌كاره‌
لێسه‌ندنه‌وه‌ی ئه‌فكاره‌
حه‌مه‌ ئه‌كه‌ن به‌ ئۆلیڤه‌ر
ئه‌یخه‌نه‌ سه‌ر دینی میسته‌ر
وه‌زاره‌تیش ئاگای له‌ هینی خۆی‌ نییه‌
ئه‌مه‌ مه‌ئسات نه‌بێ چییه‌!
له‌گه‌ڵ رێزما بۆ ته‌ربییه‌
+++
له‌ولاشه‌وه‌ قارداشه‌كانی سه‌رومان
مه‌كته‌ب ئه‌كه‌ن به‌ ریكلامخانه‌ بۆ ئیخوان
مناڵ هێشتا ته‌واو زمانی نه‌پژاوه‌
ئۆغڵۆ ئۆغڵۆ مێشكی ئه‌به‌ن
چل (قول وه‌ڵڵا) پێنج ده‌ره‌جه‌ی سه‌ری‌ ساڵه‌
دوعا به‌ كوردی به‌تاڵه‌
نوێژ له‌ پۆلا به‌ فۆنه‌تیكی توركییه‌
ته‌ئریخ هه‌بێ هه‌ر هی‌ ئه‌وه‌ی عوسمانییه‌
بۆ خوێی چێشتیش
حوكمه‌ت چاودێرێكی نییه‌
ئه‌مه‌ فه‌شه‌ل نه‌بێ چییه‌!
له‌گه‌ڵ رێزما بۆ ته‌ربیی 

تێبینی: لە رۆژنامەی کوردستانی نوێ وەرگیراوە

دوای ئەوەی مامۆستایەكی ئەمریكی لەسلێمانی لەلایەن خوێندكارێكەوە كوژرا، هێشتا بكوژەكەی گیانی لەدەستنەدابوو دەیان هەواڵی جۆراوجۆر لە راگەیاندنەكانەوە بڵاوكرانەوەو لێكدانەوەی جۆراوجۆریان بۆكرد. كوشتنی هەر مرۆڤێك، جێگەی نیگەرانییە، جا ئەو مرۆڤە ئەمریكی، كورد یان سەر بەهەر نەتەوەیەكی دیكە بێت، بەڵام ئاخۆ ئەم جۆرە كوشتنانە تەنها لە كوردستان روودەدەن و راگەیاندنی كوردیش بەتایبەتی ئەوانەی كە خۆیان بە بەرهەڵستكار دەزانن پێشوەخت دەوری دادگا و لێكۆڵینەوە دەبینن، تەنها بۆ ناشیركردنی دەسەڵاتی كوردی دەیان شێر و رێوی دەهێننەوە، لەهەمووی مەترسیدارتریش هەندێك راگەیاندن هەر زوو گومانی ئەوەیان دروستكرد كە ئەو پیاوە لەبەرئەوەی بیروباوەڕی مەسیحی بڵاوكردووەتەوە كوژراوە، لەكاتێكدا لەكوردستاندا لەگەڵ ئەوەی گرووپی تووندڕەویش هەن، بەڵام بەشێوەیەكی رێكخراوەیی كارێكی وانەكراوە. راستە ئێزدیەكان رووبەڕووی كاری تیرۆربوونەتەوە، بەڵام ئەوانەی ئەو كارانەیان ئەنجامداوە تووندڕەوی عەرەب بوون كە زیاتر بە بیانووی كوردبوونەوە ئێزدیەكان دەكوژن و دەیانەوێ بە رووكەش بەناوی ئایینەوە ئەو كارە بكەن، بەوشێوەیە ئەو گرووپانە بە بەردێك دوو چۆڵەكە دەكوژن. زیاتر لە دووسەت ساڵە بیانییەكان بەناوی میسیۆنێر(پەیامبەر)ەوە هاتوونەتە كوردستان و هەندێكیان كاری خێرخوازی و مرۆڤانەیان كردووە، هەرچەندە بەشیكی زۆری ئەوانە لەڕاستیدا سیخوڕییان بۆ وڵاتەكانیان كردووە، بەڵام ژیانیان پارێزراو بووە.

ئەمریكا یەكێكە لەو وڵاتانەی دنیا كە ساڵانە دەیان رووداوی جۆراوجۆری كوشتنی بەكۆمەڵ تێیدا روودەدات كە لەلایەن تاكە كەسێكەوە ئەنجامدەدەرێت، بەتایبەتی لەم ساڵانەی دواییدا لە خوێندنگەكاندا دەیان خوێندكار و مامۆستا و كارمەندی دیكەی خوێندنگەكان بوونەتە قوربانی، بەڵام زۆربەی ئەو تاوانانە دەخرێنە قاڵبی كارەساتی مرۆییەوە كە بكوژەكان وەك خەڵكانێك كە باری دەروونیان تەواو نییە دەناسێنرێن.

هەرچەندە هێشتا دیار نییە، بكوژی مامۆستا ئەمریكییەكە چ كێشەیەكی هەبووە، بەڵام پاشناوەكەی بەسە بۆ ئەوەی هەندێك لە راگەیاندنەكان و ئەوانەی خۆیان بە پسپۆڕی دەروونی و پەروەردە دەزانن بەبێ ئەوەی چاوەڕیبكەن دەیانەوێ مۆركێكی سیاسی لە كێشەكە بدەن تاوەكو بتوانن خاڵێكی سیاسی یان دوو دەنگی زیادە بۆخۆیان مسۆگەر بكەن. راستە سیستەمی پەروەردەی كوردستان پڕە لە كەموكورتی، بەڵام ئاخۆ هیچ سیستێمێك لە دنیادا هەیە بتوانێ ئەو هەموو خوێندكارە بخاتە ژێر چاودێریەوە و رێگە لە بردنە ژوورەوەی چەك بگرێت بۆ خوێندنگەیەك؟ ئەمریكا بەو سیستەمە پارێزگارییە زەبەلاحەیەوە نەیتوانی رێگە لە محەمەد عەتا و هاوڕێیەكانی بگرێت، هەروەها لە قوتابخانە و شەقامەكانیشدا ساڵانە چەندین رووداوی تووندوتیژی روودەدەن. ئەمە پاساوهێناوە نییە بۆ حكومەتی كوردستان بەڵكو راستییەكە وەكو رۆژی روون وایە، ئیتر بۆچی دەبێ بەهەر شێوەیەك بێت وا لە خەڵك بگەیێندرێت كە كوردستان تالیبانستانە، ئەوەش مەتەڵێكە مەگەر تەنها ئەوانەی ئەو بانگاشەیە دەكەن بتوانن هەڵی بێنن!

تێبینی: لە (رووداو)دا، بڵاوکراوەتەوە.